Maharashtra Drought : राज्यातील 265 तालुक्यात दुष्काळ जाहीर, ट्रिगर 1 दुष्काळ म्हणजे नेमकं काय? त्यामुळे शेतकऱ्यांना नेमकी काय मदत होणार? 

<p style="text-align: justify;"><strong><a title="मुंबई" href="https://marathi.abplive.com/news/mumbai" data-type="interlinkingkeywords">मुंबई</a> :</strong> राज्य सरकारने शेतकऱ्यांसाठी मोठा निर्णय घेत दुष्काळ जाहीर केला आहे. राज्यातील 265 तालुक्यात &nbsp;दुष्काळ जाहीर करण्यात आला आहे. राज्यातील 358 पैकी 265 तालुक्यात दुष्काळ, याचा अर्थ 75 टक्के महाराष्ट्रात दुष्काळ जाहीर करण्यात आहे. या निर्णयामुळे दुष्काळाची दाहकता अनुभवत असलेल्या शेतकरी आणि नागरिकांना मोठा दिलासा मिळण्याची शक्यता आहे. महाराष्ट्रातील 75 टक्के भागात दुष्काळ जाहीर झाल्याने आता दुष्काळाच्या विविध उपाययोजना जाहीर होऊन त्यांची अंमलबजावणी केली जाणार आहे.</p> <p style="text-align: justify;">नियमानुसार, ट्रिगर 1 लागू (Trigger 1 Drought) झालेल्या 265 तालुक्यांमध्ये हा दुष्काळ जाहीर करण्यात आला आहे. ट्रिगर 1 म्हणजे पहिल्या टप्प्यातील निकष लागू असणाऱ्या 265 तालुक्यांमध्ये कोरडा दुष्काळ जाहीर करण्यात आला आहे. त्यावर पंचनाम्याची कार्यवाही तात्काळ पूर्ण करण्याचे आदेश मुख्यमंत्र्यांनी सर्व जिल्हाधिकार्&zwj;यांना दिले आहेत.&nbsp;</p> <h2 style="text-align: justify;"><strong>Trigger 1 Drought : काय आहे 'ट्रिगर-1' आणि दुष्काळाचे निकष?</strong></h2> <p style="text-align: justify;">शासकीय नियमांनुसार, 'ट्रिगर-1' (Trigger 1) लागू झालेल्या 265 तालुक्यांमध्ये हा दुष्काळ घोषित करण्यात आला आहे. मान्सून कालावधीत 75 टक्क्यांपेक्षा कमी पाऊस झालेला असणे किंवा पावसाचा प्रदीर्घ खंड पडलेला असणे, ही दुष्काळ व्यवस्थापनातील पहिली शास्त्रीय धोक्याची सूचना म्हणजेच 'ट्रिगर-1' मानली जाते.</p> <p style="text-align: justify;"><a title="महाराष्ट्र" href="https://marathi.abplive.com/news/maharashtra" data-type="interlinkingkeywords">महाराष्ट्र</a> शासनाच्या सुधारित जीआरनुसार, 'ट्रिगर-1' लागू होणे म्हणजे थेट पूर्ण दुष्काळ नसला, तरी तो दुष्काळ मूल्यमापनाचा अत्यंत महत्त्वाचा पहिला टप्पा असतो. या टप्प्यानंतर प्रशासकीय पातळीवर तातडीने मदत आणि उपाययोजनांची अंमलबजावणी सुरू केली जाते.</p> <h2 style="text-align: justify;"><strong>Trigger 1 Drought Benefits : शेतकऱ्यांना काय दिलासा?</strong></h2> <p style="text-align: justify;">राज्य सरकारने 'ट्रिगर-1' अंतर्गत दुष्काळ जाहीर केल्यानंतर मुख्यमंत्री यांनी राज्यातील सर्व जिल्हाधिकाऱ्यांना प्रत्यक्ष पीक पाहणी व पंचनाम्याची कार्यवाही तातडीने पूर्ण करण्याचे स्पष्ट निर्देश दिले आहेत. पंचनाम्यांच्या अहवालानंतर बाधित तालुक्यांमध्ये खालील उपाययोजना केल्या जातात,</p> <p style="text-align: justify;">पिण्याच्या पाण्याची टंचाई दूर करण्यासाठी उपाययोजना</p> <p style="text-align: justify;">जनावरांसाठी चारा छावण्यांची उभारणी</p> <p style="text-align: justify;">'मनरेगा' (MGNREGA) अंतर्गत रोजगाराची कामे उपलब्ध करणे</p> <p style="text-align: justify;">बाधित शेतकऱ्यांना तातडीची आर्थिक मदत आणि नुकसानभरपाई देणे सोपे होणार आहे.</p> <h2 style="text-align: justify;"><strong>Drought Evaluation Process : दुष्काळ जाहीर होण्याचा पुढील टप्पा कसा असेल?</strong></h2> <p style="text-align: justify;">शासकीय प्रक्रियेनुसार, ट्रिगर-1 ची अंमलबजावणी झाल्यानंतर पुढील टप्प्यात उपग्रह निर्देशांक (Satellite Index), जमिनीतील ओलावा (Soil Moisture) आणि भूजल पातळी (Groundwater Level) या घटकांची पाहणी करून 'ट्रिगर-2' (Trigger 2) चा आढावा घेतला जातो.</p> <p style="text-align: justify;">त्यानंतर प्रत्यक्ष गावात जाऊन पीक पंचनामे केले जातात. शासनाने ठरवून दिलेल्या टक्क्यांपेक्षा जास्त पिकांचे नुकसान आढळल्यास ती गावे अधिकृतपणे पूर्ण दुष्काळी गावे म्हणून पात्र ठरतात व त्यानुसार सवलती लागू होतात.</p> <p><iframe title="YouTube video player" src="https://www.youtube.com/embed/5RajeWURFs0?si=MkNXSSNwSa2-2KLU" width="560" height="315" frameborder="0" allowfullscreen="allowfullscreen"></iframe></p>